شماره تماس (+۹۸۲۱) ۲۷ ۶۹ ۴۴ ۴۴
آدرس ایمیل info@tavanresan.com
تصویر شاخص مقاله درجه حفاظت یا IP چیست؟

درصورتی‌که در حال کار روی پروژه‌ای هستید که نیاز به یک موتور الکتریکی، اینورتر (درایو) یا سایر تجهیزات الکترونیکی دارید، احتمالا اصطلاح درجه حفاظت یا IP را شنیده‌اید. عباراتی مانند IP20، IP44، IP55، IP68 و ... که در مورد محصولات الکترونیکی استفاده می‌شود.

اما درجه حفاظت یا IP چیست و کاربرد آن در چه صنایعی است؟ مزایای استفاده از این استاندارد چیست؟ انواع استاندارد IP کدام‌اند و اعداد در این استاندارد چه مفهومی دارند؟

برای پاسخ به این پرسش‌ها و با توجه به اهمیت بسیار زیاد این موضوع، در این مقاله به‌صورت جامع به بررسی مفهوم درجه حفاظت یا IP، نحوه عملکرد، کاربردها، تفاوت‌ها و نکات مهم آن خوهیم پرداخت.

درجه حفاظت چیست؟

درجه حفاظت یا Ingress Protection که با حروف اختصاری IP نمایش داده می‌شود، معیاری برای حفاظت از تجهیزات الکترونیکی در برابر نفوذ آب و گرد و غبار است. این معیار توسط استاندارد بین المللی IEC 60529 کمیسیون بین‌المللی الکتروتکنیک (IEC) تعریف و تنظیم شده است. به عبارت دیگر این رتبه بندی مشخص می‌کند که تجهیزات الکترونیکی در چه شرایط محیطی قابل استفاده هستند.

تصویر لوگوی کمیسیون بین‌المللی الکتروتکنیک (IEC)
تصویر لوگوی کمیسیون بین‌المللی الکتروتکنیک (IEC)

در محیط‌های صنعتی و بخصوص در حوزه اتوماسیون صنعتی، انتخاب تجهیزات با درجه حفاظت مناسب نه‌تنها باعث افزایش طول عمر تجهیزات و بازدهی خطوط تولید می‌شود، بلکه از بروز حوادث جدی نیز جلوگیری می‌کند.

همچنین این استاندارد جایگزینی دقیق و فنی برای اصطلاحات مبهمی مانند "ضد آب" یا "مقاوم در برابر گرد و خاک" ارائه می‌دهد. چرا که این نوع عبارات به طور دقیق میزان مقاومت را مشخص نمی‌کنند، درحالی‌که درجه حفاظت شامل رتبه‌بندی‌هایی است که در هر یک از آن‌ها مقاومت در برابر عوامل خارجی به‌طور دقیق مشخص شده است.

برای دریافت مشاوره تخصصی در مورد تعیین IP متناسب با نیازتان با ما تماس بگیرید.

اهمیت استفاده از درجه حفاظت یا IP

در دنیای امروز که تجهیزات الکتریکی در تمامی جنبه‌های زندگی ما حضور گسترده دارند، موضوع حفاظت از این تجهیزات در برابر عوامل و شرایط محیطی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. در واقع این تجهیزات با توجه به شرایط محیطی که در آن قرار دارند در معرض مقادیر متفاوتی از گردوغبار، رطوبت، باران و ... قرار می‌گیرند.

حال اگر این تجهیزات بدون استاندارد مناسب طراحی شده باشند یا در شرایط نامناسب به کار گرفته شوند، احتمال خرابی، کاهش عمر مفید و حتی ایجاد خطر برای کاربران افزایش می‌یابد.

به‌عبارت دیگر ورود هر گونه آلودگی به تجهیزات الکترونیکی باعث کاهش عمر یا از کار افتادن آن‌ها می‌شود. منظور از آلودگی در اینجا ورود رطوبت، آب، اجسام جامد، گرد و غبار و بطور کلی عوامل خارجی آسیب‌زا به درون تجهیزات الکتریکی است. به همین دلیل و با توجه به مطالب گفته شده، به‌منظور جلوگیری از خسارات جانی و مالی، استانداردهای بین‌المللی مختلفی برای سنجش میزان مقاومت تجهیزات در برابر ورود عوامل محیطی ایجاد شده است.

یکی از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین این استانداردها، درجه حفاظت یا IP است که به‌عنوان یک معیار معتبر جهانی برای ارزیابی میزان مقاومت تجهیزات در برابر نفوذ اجسام خارجی، گرد و غبار و آب شناخته می‌شود.

همانطور که پیش‌تر نیز گفته شد این استاندارد در انواع مختلفی تعریف شده که توسط کدهایی مشخص می‌شود. بنابراین شناخت ساختار و معنای این کدها برای مهندسان، طراحان و خریداران تجهیزات صنعتی یک ضرورت است.

با توجه به توضیحات داده شده می‌توان نتیجه گرفت که بدون این دانش و انتخاب تجهیزاتی با IP نامناسب، احتمال بروز اِشکالات و خرابی‌ها، توقف خطوط تولید و حتی بروز حوادث ناگوار بیشتر خواهد شد. بنابراین، آگاهی از درجه حفاظت یکی از ارکان اولیه طراحی و نگهداری سیستم‌های اتوماسیون مدرن محسوب می‌شود.

تاثیر آلودگی در عمر مفید تجهیزات الکتریکی

آب، گرد و غبار و بطور کلی ورود هر نوع عامل خارجی که امکان خرابی تجهیزات الکتریکی را افزایش دهد، آلودگی نامیده می‌شود.

اما این آلودگی‌ چگونه قادر است طول عمر تجهیزات را کاهش و باعث خرابی آن‌ها شود؟

از آنجا که آلودگی شامل انواع مختلف بوده و هر نوع در نتیجه نفوذ مواد مختلفی است، در نتیجه پاسخ این سوال نیز شامل حالت‌ها و موارد متعددی است که در ادامه هر یک را توضیح خواهیم داد.

در صورتی‌که آلودگی صرفا گرد و غبار باشد، از آنجا که گرد و غبار به‌تنهایی عایق جریان الکتریکی است، وجود گرد و غبار زیاد در یک تجهیز باعث افزایش دمای آن تجهیز شده که این افزایش دما باعث ایجاد خرابی، کاهش عمر مفید تجهیز مورد نظر و همچنین کاهش راندمان خواهد شد.

تصویر از گرد و غبار و ذرات جامد بر روی موتور و اینورتر لنز
تصویر از گرد و غبار و ذرات جامد بر روی موتور و اینورتر لنز

گرد و غبار در تجهیزات موتوردار بیشترین مقدار تاثیر مخرب را دارد و تاثیرش در این تجهیزات غالبا در قسمت هیت‌سینک است.

همچنین در تجهیزاتی که فن‌های خنک کننده دارند، این فن‌ها به دلیل ایجاد میدان مغناطیسی، گرد و خاک را جذب کرده و این اتفاق به تدریج باعث کاهش راندمان در این تجهیزات خواهد شد.

حالت دیگر آلودگی، نفوذ گرد و غبار همراه با مقداری رطوبت به داخل تجهیز الکتریکی است که ترکیبشان خاصیت رسانایی ایجاد کرده و باعث نشت جریان شده و این اتفاق خرابی و کاهش عمر مفید تجهیز مورد نظر را به همراه خواهد داشت. در این حالت میزان رطوبت در مقدار نشتی جریان تاثیر گذار است. بیشترین آسیب و خرابی در این نوع آلودگی مربوط به قسمت برد در تجهیزات الکتریکی است.

درصورتی‌که تجهیز مورد نظر در محیطی به‌کار گرفته شود که در آن ذرات معلق فلز باشد، ورود این ذرات به داخل تجهیز به دلیل داشتن خاصیت رسانایی می‌تواند باعث بروز مشکلاتی برای وسایل الکتریکی شود.

حالت بعدی ورود آب یا رطوبت زیاد به داخل تجهیز است. ورود آب و رطوبت، به‌سرعت قادر خواهد بود تجهیزات الکتریکی را از کار بی‌اندازد و حتی در بسیاری مواقع مشکلات و خطرات جانبی مانند آتش سوزی را نیز به همراه خواهد داشت. تمیز کننده‌ها نیز به دلیل داشتن مواد شمیایی باعث تخریب تجهیزات الکتریکی می‌شوند.

نحوه عملکرد درجه حفاظت IP

همان‌طور که گفته شد، رتبه‌بندی IP مشخص می‌کند که یک دستگاه الکترونیکی تا چه حد در برابر نفوذ مواد جامد (مانند گرد و غبار) و مایعات (مانند آب) مقاوم است. 

تصویر شماتیک از درجه حفاظت IP در برابر مایعات و گرد و غبار (اجسام جامد)
تصویر شماتیک از درجه حفاظت IP در برابر مایعات و گرد و غبار (اجسام جامد)

درجه حفاظت یا IP شامل یک عدد دو رقمی است که میزان نفوذ‌پذیری جامدات و مایعات به داخل تجهیز را نشان می‌دهد.

عدد اول:

پس از عبارت IP، اولین عدد از سمت چپ بیانگر میزان حفاظت تجهیز الکتریکی در برابر اجسام جامد و گرد و غبار است و از عدد صفر که به معنی بدون حفاظت است تا عدد ۶ که بیشترین میزان حفاظت در برابر گرد و غبار است را شامل می‌شود. در جدول زیر انواع درجه حفاظت و میزان نفوذپذیری هر یک در برابر اجسام جامد و گرد و غبار را می‌توانید مشاهده کنید.

رقم اول میزان حفاظت در برابر اجسام جامد و گرد و غبار
0 بدون حفاظت
1 حفاظت در برابر اجسام جامد بزرگتر از 50 میلی‌متر
2 حفاظت در برابر اجسام جامد بیش از 12 میلی‌متر
3 حفاظت در برابر اجسام جامد بیش از 2.5 میلی‌متر
4 حفاظت در برابر اجسام جامد بیش از 1 میلی‌متر
5 حفاظت در برابر گرد و غبار محدود
6 حفاظت کامل در برابر گرد و غبار

عدد دوم:

پس از عبارت IP، دومین عدد از سمت چپ بیانگر میزان حفاظت تجهیز الکتریکی در برابر نفوذ آب و مایعات است و از عدد صفر که به معنی بدون حفاظت است تا عدد 9 که بیشترین حفاظت در برابر ورود آب (آب داغ با فشار بالا از زوایای مختلف) می‌باشد را شامل می‌شود. در جدول زیر انواع درجه حفاظت و میزان نفوذپذیری هر یک در برابر آب و بطور کلی مایعات را می‌توانید مشاهده کنید.

رقم دوم میزان حفاظت در برابر رطوبت و آب
0 بدون حفاظت
1 حفاظت در برابر قطرات آب که به‌صورت عمودی سقوط می‌کنند
2 حفاظت در برابر قطرات آب تا 15 درجه عمودی
3 حفاظت در برابر قطرات آب تا 60 درجه عمودی
4 حفاظت در برابر قطرات آب از همه جهات
5 حفاظت در برابر پاشش کم فشار آب از همه جهات
6 حفاظت در برابر پاشش پر فشار آب از همه جهات
7 حفاظت در برابر غوطه‌ور شدن موقت در آب تا عمق 1 متر
8 حفاظت در برابر غوطه‌ور شدن دائمی در آب تا عمق 3 متر
9 حفاظت در برابر جت‌های آب با دما و فشار بالا

حال با استفاده از توضیحات ارائه شده در مورد این استاندارد، می‌توان سطح محافظت تجهیزات الکترونیکی را در شرایط مختلف محیطی ارزیابی و مناسب‌ترین محصول را برای کاربرد مورد نظر انتخاب کرد.

گاهی اوقات ممکن است بعد از دو عدد رایج درجه حفاظت IP، یک حرف در سمت راست دو عدد قرار داده شود. در ادامه معنی هر یک از حروفی که ممکن است پس از دو عدد قرار داده شود را خواهیم گفت.

M: تجهیز در حین آزمایش آب، حرکت کرده است

S: تجهیز در حین آزمایش آب، ثابت بوده است

K: مقاوم در برابر مقدار فشار زیاد بخارشور

W: برای شرایط جوی نامناسب

H: تجهیز با مقدار ولتاژ بالا

G و F: مقاوم در برابر روغن

به منظور اطلاع از IP مطابق با نیاز خود مورد نظر با ما تماس بگیرید.

کاربردهای درجه حفاظت IP

درجه حفاظت یا IP در حوزه‌ها و صنایع بسیاری مانند فرآوری مواد غذایی، داروسازی، پتروشیمی و ... کاربرد دارد. اما شاید بیشترین و ملموس‌ترین کاربرد آن مخصوصا در سالیان اخیر، صنعت تلفن‌های همراه باشد. این صنعت در چند سال گذشته توجه بسیار زیادی به درجه حفاظت یا IP کرده است، به‌طوری‌که کمپانی‌های تولید کننده تلفن همراه تلاش بسیار زیادی کردند محصولاتی با بالاترین درجه حفاظتی را روانه بازار کنند که قابلیت استفاده در بیشتر شرایط محیطی را داشته باشند.

درجه حفاظت IP در صنعت تلفن همراه
درجه حفاظت IP در صنعت تلفن همراه

کاربرد درجه حفاظت یا IP در اتوماسیون صنعتی

از جمله مهمترین حوزه‌هایی که درجه حفاظت IP در آن کاربرد بسیار زیادی دارد حوزه اتوماسیون صنعتی است. در این حوزه تجهیزات زیادی وجود دارد که می‌بایست از عوامل آسیب‌زا محافظت شوند و وجود درجه حفاظت نقش بسزایی در سلامت و عملکرد بهینه این تجهیزات دارد. در ادامه برخی از مهمترین این تجهیزات به همراه توضیحات مربوط به هر کدام عنوان شده است.

1. تابلو برق

تابلو برق به عنوان نخستین خط دفاعی، باید درجه حفاظت مناسب محیط اطرافش را داشته باشد. یک تابلو در کارخانه فولادسازی ممکن است به IP54 یا بالاتر نیاز داشته باشد، در حالی که یک تابلو در اتاق کنترل با IP20 قابل قبول است.

2. سنسورها و ترانسدیوسرها

سنسورهای فشار، دما، سطح، مجاورت و ... اغلب در تماس مستقیم با فرآیند قرار دارند. یک سنسور فشار در خط لوله ممکن است به IP67 برای مقاومت در برابر شست‌شو نیاز داشته باشد، در حالی که یک سنسور نوری در محیط تمیز با IP65 کفایت می‌کند.

3. عملگرها (Actuator)

انواع عملگرها مانند سیلندرهای پنوماتیک، موتورها و ... که در محیط‌های پرگرد و غبار یا مرطوب مورد استفاده قرار می‌گیرند، ضمن اینکه می‌بایست درجه حفاظت یا کد IP را در پلاک خود داشته باشند، همچنین باید از یک میزان حداقلی درجه حفاظت برای جلوگیری از ورود عوامل خارجی آسیب‌زا نیز برخوردار باشند.

4. انواع کنترلر و HMI

درحالی‌که واحد پردازش مرکزی PLC ممکن است در تابلو با IP20 محافظت شود، صفحه‌های نمایش اپراتوری (HMI) که در محل کار نصب می‌شوند، اغلب به IP65 برای مقاومت در برابر تماس دست‌های آلوده و پاشش مایعات نیاز دارند.

برای دریافت مشاوره تخصصی در مورد تعیین IP متناسب با نیازتان با ما تماس بگیرید.

شاید این سوال برایتان پیش بیاید که آیا درجه حفاظت IP تنها استاندارد حفاظتی در مورد تجهیزات الکتریکی است؟ در جواب باید گفت خیر. استانداردهای دیگری نیز وجود دارند که از آن جمله می‌توان به استاندارد NEMA اشاره کرد.

تفاوت درجه حفاظت IP و استاندارد NEMA

تفاوت اصلی استاندارد IP و NEMA در محدوده جغرافیایی، تعداد و نوع عوامل آسیب‌زا و همچنین نحوه تست هر کدام است. درجه حفاظت یا استاندارد IP صرفا ورود گردوغبار و آب را می‌سنجد، درحالی‌که استاندارد NEMA موارد دیگری مانند خوردگی، یخ‌زدگی و نفوذ روغن که می‌توانند به تجهیز الکتریکی آسیب بزند را نیز بررسی می‌کند.

در ادامه برای درک بهتر تفاوت تعداد و نوع عوامل آسیب‌زا و همچنین دامنه عملکرد هر یک از استانداردها به مقایسه زیر توجه کنید.

استاندارد IP (IEC 60529): تمرکز این استاندارد روی نفوذ گردو غبار (ذرات جامد) و مایعات است.

استاندارد NEMA (NEMA 250): فراتر از آب و گردوغبار، موارد دیگری را نیز شامل می‌شود که در ادامه می‌توانید مشاهده کنید.

  • روغن و خنک‌کننده‌ها: حیاتی برای کارخانه‌ها و محیط‌های صنعتی مانند NEMA 12
  • خوردگی: حفاظت در برابر خوردگی به‌ویژه در برابر نمک و مواد شیمیایی مانند NEMA 4X
  • یخ‌زدگی: حفاظت از تجهیز مورد نظر در برابر تشکیل یخ روی بدنه آن و اطمینان از عملکرد صحیح
استاندارد IP و استاندارد NEMA برای اینورتر i550 Protec کمپانی لنزه
استاندارد IP و استاندارد NEMA برای اینورتر i550 Protec کمپانی لنزه

استاندارد IP معمولا در بازارهای اروپا و آسیا مورد استفاده قرار می‌گیرد درحالی‌که استاندارد NEMA بیشتر در آمریکای شمالی (ایالات متحده و کانادا) رایج و گاهی اجباری است.

تفاوت در منطقه جغرافیایی

استاندارد IP معمولا در بازارهای اروپا و آسیا مورد استفاده قرار می‌گیرد درحالی‌که استاندارد NEMA بیشتر در آمریکای شمالی (ایالات متحده و کانادا) رایج و گاهی اجباری است.

تفاوت در نوع و نحوه عملکرد

از آنجا که هر دو این استانداردها شامل موارد مختلفی هستند، ممکن است سوال شود که انواع و درجات مختلف هر استاندارد معادل یا متناظر با کدام یک از درجات استاندارد دیگر است. بر همین اساس یک معادل سازی تقریبی انجام شده است. جدول زیر تناظر تقریبی برخی از پرکاربردترین انواع این استانداردها را نشان می‌دهد.

تفاوت در نحوه عملکرد رتبه‌بندی IP رتبه‌بندی NEMA
استفاده داخلی و محافظت در برابر تماس تصادفی دست IP20 / IP30 NEMA 1
محافظت در برابر باران و برف در استفاده عمومی برای فضای باز، اما نه در برابر جت آب IP24 / IP14 NEMA 3R
مخصوص کف کارخانه. محافظت در برابر روغن و خنک‌کننده‌های صنعتی که IP صرفاً با آب تست می‌کند IP54 / IP55 NEMA 12
حفاظت در برابر شستشو با جت آب. تفاوت NEMA 4X افزودن مقاومت در برابر خوردگی (مناسب نواحی ساحلی) است IP66 NEMA 4 / 4X
غوطه‌وری موقت در آب (6) و طولانی‌مدت در آب (6P) IP67 NEMA 6 / 6P

جدول معادل سازی تقریبی رتبه‌بندی‌های استاندارد IP و NEMA

درج استاندارد IP و NEMA در پلاک اینورتر i550 Protec کمپانی Lenze
درج استاندارد IP و NEMA در پلاک اینورتر i550 Protec کمپانی Lenze

اگر شرایط خاص محیطی خود را توضیح دهید، می‌توانیم در انتخاب دقیق‌تر شما را راهنمایی کنیم

مثال از درجه حفاظت IP

در شکل زیر پلاک اینورتر لنزه مدل i550 Cabinet را مشاهده می‌کنید. همانطور که در شکل مشخص شده است این تجهیز دارای درجه حفاظت IP20 است.

این درجه بخصوص از استاندارد IP بدین معنا است که این تجهیز در برابر اجسام جامد بزرگتر از 12 میلی‌متر محفاظت می‌شود اما از هیچ حفاظتی در برابر ورود آب و بطور کلی مایعات برخوردار نیست.

پلاک اینورتر لنزه مدل i550 Cabinet با درجه حفاظت IP20
پلاک اینورتر لنزه مدل i550 Cabinet با درجه حفاظت IP20

در مثال دیگری از مقدار IP، یک سروو موتور سنکرون MCS از برند Lenze را بررسی می‌کنیم. همان‌طور که در پلاک این سروو موتور مشخص است، مقدار درجه حفاظت این تجهیز برابر IP54 است.

پلاک سروو موتور سنکرون MCS از برند Lenze با IP54 مشخص شده
پلاک سروو موتور سنکرون MCS از برند Lenze با IP54 مشخص شده

این درجه مشخص IP بدین معنی می‌باشد که تجهیز مورد نظر حفاظت نسبتا خوبی در برابر ورود گردوغبار دارد. همچنین در برابر ورود قطرات آب از تمامی جهات نیز مقاوم است.

نحوه تشخیص IP مناسب

خب تا به اینجا گفتیم که درجه حفاظت یا IP چیست، همچنین اهمیت این استاندارد و مفهوم اعداد به‌کار رفته را برای این استاندارد توضیح دادیم.

حال ممکن است سوال شود که چه نوع درجه حفاظت مناسب است؟ به عبارت دیگر چطور بدانیم کدام IP مورد نیاز است؟

برای پاسخ به این پرسش، ابتدا می‌بایست اطلاع کاملی از شرایط محل نصب داشته باشیم و برای این‌کار باید به سوالاتی که در ادامه گفته شده پاسخ داده شود.

  • تجهیز مورد نظر در فضای باز مورد استفاده قرار خواهد گرفت یا محیط بسته؟
  • محل نصب تجهیز مورد نظر در چه ارتفاعی از سطح دریا قرار دارد؟
  • میزان گرد و غبار و ذرات معلق در هوای محل نصب تجهیز چه مقدار است؟
  • مقدار بخار آب موجود در محیط اطراف محل نصب تجهیز چه مقدار است؟

برای کاربردهای حساس که نیاز به حفاظت ویژه است با ما تماس بگیرید. همکاران ما در واحد فروش مناسب‌ترین IP را به شما ارائه می‌دهند.

نکات مهم در مورد درجه حفاظت

در ادامه به چند نکته مهم و کاربردی اشاره شده که در ادامه می‌تواند به شما در انتخاب و استفاده صحیح از تجهیزات الکتریکی بر اساس درجه حفاظت کمک کند.

  •  تعیین درجه حفاظت باید بر اساس شرایط محیطی باشد. این نکته اولین و شاید مهمترین نکته پیش از خرید تجهیز الکتریکی مورد نظر این است که درجه حفاظت باید بر اساس شرایط محیطی باشد. در واقع ابتدا باید به نوع نیاز و محیطی که قرار است تجهیز الکتریکی در آن بکار گرفته شود توجه کنید و IP مناسب را بر اساس شرایط محیطی بسنجید.
  • یکی از نکات مهم که باید در نظر داشته باشیم این است که همیشه انتخاب IP بالاتر به معنی انتخاب گزینه بهتر نیست. بسیاری از تجهیزات الکتریکی برحسب مولفه‌های مختلف دارای انواع متفاوتی هستند که یکی از این مولفه‌ها درجه حفاظت یا IP است. در نتیجه اگر درجه حفاظت مشخصی کفایت می‌کند، انتخاب محصولی با IP بالاتر هزینه اضافی است.
  • علامت X بجای عدد اول و یا عدد دوم به معنی آزمایش‌نشده در آن مورد بخصوص است. مثلا اگر کدی مانند IPX7 را مشاهده کردید، یعنی محصول در برابر گرد و غبار آزمایش نشده، اما در برابر نفوذ آب آزمایش شده است.
  • توجه به حروف مورد استفاده پس از دو عدد ضروری است. گاهی اوقات بعد از دو عدد رایج درجه حفاظت IP، یک حرف نیز وجود دارد و لازم است به این حروف نیز توجه شود. پیش‌تر گفتیم که هر یک از این حروف چه مفهومی دارند.
  • درجه حفاظت دائمی نیست. درجه IP ممکن است در طول زمان، ترک خوردن، شکستگی پوشش‌ها و عوامل دیگر کاهش یابد و باعث شود عوامل خارجی به در درون تجهیز الکتریکی نفوذ و باعث خرابی و آسیب به آن شود.
  • رعایت اصل ضعیف‌ترین حلقه حیاتی است. بر اساس این اصل اگر یک سنسور با IP68 از طریق یک کابل یا کانکتور با IP54 به سیستم متصل شود، درجه حفاظت کل مجموعه در آن نقطه تنها IP54 خواهد بود.

سخن پایانی

با توجه به گستردگی تجهیزات الکتریکی و کاربردهای بسیار زیاد این تجهیزات در صنعت و زندگی روزمره، موضوع حفاظت از آنها در برابر عوامل محیطی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. به همین منظور و برای حفاظت از این تجهیزات، استانداردهایی مشخص شده‌اند. یکی از این استانداردها درجه حفاظت یا IP است که توسط کمیسیون بین المللی الکتروتکنیک (IEC) تعریف شده است.

هدف از ارائه این مقاله این است که با توجه به اهمیت بسیار زیاد حفاظت از تجهیزات الکتریکی در برابر عوامل محیطی، توضیحاتی در مورد مفهوم درجه حفاظت، اهمیت و مزایای استفاده از این استاندارد، انواع و نحوه عملکرد آن و ... توضیحاتی ارائه شد.

در اینجا باید به این موضوع اشاره کرد که به منظور افزایش کیفیت هر چه بیشتر، تیم تحریریه شرکت توان رسان نهایت سعی خود را بر این داشته است که مباحث و مطالب عنوان شده در این مقاله بر اساس دقیق‌ترین و بروزترین اطلاعات از معتبرترین منابع باشد.

امیدواریم این مطلب مورد توجه شما قرار گرفته باشد. ضمن اینکه بسیار خوشحال خواهیم شد که سوالات و نظرات خود را با ما در میان بگذارید.

سوالات متداول

  • خیر، انتخاب IP باید بر اساس شرایط محیطی باشد. در صورتی که نیازی به استفاده از تجهیز با IP بالاتر نیست، استفاده از این تجهیزات هزینه اضافی محسوب می‌شود.

  • خیر. IP68 به معنای مقاومت در برابر غوطه‌وری دائم تحت شرایط خاص تعیین شده است. این شرایط (مانند حداکثر عمق و فشار مجاز) حتماً باید در مستندات فنی دستگاه قید شود. یک سنسور صنعتی IP68 ممکن است برای عمق 5 متر طراحی شده باشد، درحالی‌که یک گوشی موبایل با همان کد، تنها برای عمق 1.5 متر تضمین می‌شود.

  • هر یک از این درجه حفاظت‌ها کاملا در برابر نفوذ گرد و غبار مقاومند. تفاوتشان در میزان مقاومت در برابر آب است. هر چه عدد سمت راست بزرگتر باشد، مقاومت در برابر آب بیشتر است.

  • عبارت Waterproof یک اصطلاح بازاریابی غیردقیق و فاقد تعریف استاندارد است. تکیه بر چنین عبارت‌هایی می‌تواند گمراه‌کننده باشد. تنها مرجع معتبر برای اطمینان از قابلیت‌های واقعی یک دستگاه، کد درجه حفاظت (IP) درج شده روی پلاک مشخصات فنی آن است.

  • انتخاب درجه حفاظت (IP) برای تابلو برق باید بر اساس شرایط محیطی محل نصب تابلو باشد. برای تابلویی در اتاق کنترل ممکن است IP20 کافی باشد، در حالی که همان تابلو اگر در کنار خط تولید نصب شود، حداقل به IP54 نیاز دارد تا از نفوذ گرد و غبار و پاشش مایعات جلوگیری کند.

  • این کار شدیداً غیرمطلوب است. همانطور که گفته شد، درجه حفاظت کل سیستم در نقطه اتصال، برابر با ضعیف‌ترین جزء (در این مثال IP40) خواهد بود. آب یا گرد و غبار می‌توانند از طریق آن اتصال نفوذ کنند و به سیستم آسیب برسانند. همیشه از اقلام مکمل با درجه حفاظت برابر یا بالاتر استفاده کنید.